At the pace of the most conservative reader

De invloed van Stanley Morison op Van Krimpens visie en loopbaan als letterontwerper is nauwelijks te overschatten. Van Krimpen had Morisons opmars in de Britse typografie van het begin af aan gevolgd. Deze was begonnen in het Engelse tijdschrift The Imprint (1912-13), een uitgave van een groep typografisch hervormingsgezinden uit de Arts & Crafts beweging, onder wie J.H. Mason, Edward Johnston en de jonge Stanley Morison. Wars van ingenieurspathos pleitten zij voor een nuchtere tolerantie ten opzichte van de machine. Een machinaal vervaardigd produkt kon wel degelijk ‘goed’ zijn – zij het dan een ‘goed’ van een lagere orde – in de zin van ‘shapely, smooth, strong, well fitting, useful; in fact like a machine itself’.
Tien jaar na de opheffing van The Imprint verscheen The Fleuron (1923-1930), ‘a journal of typography’ in zeven afleveringen, waarvan vier sobere delen onder redactie van Oliver Simon, en drie weelderige onder leiding van Stanley Morison. Vooral Morisons eigen beschouwingen straalden gezag uit met hun overdonderend beeldmateriaal en brede betoogtrant. Morison groeide in deze jaren, vooral ook door zijn Monotype-beleid, uit tot leider en zegsman van hen die wel ‘the new traditionalists’ zijn genoemd, de anti-revolutionaire vernieuwers in de typografie. Zijn beroemdste bijdrage, afgedrukt in de laatste aflevering van The Fleuron, was ‘First principles of typography’, een tekst die begon als een opstel over nuchterheid in boekdruk en die in de handen van zijn volgelingen zou uitgroeien tot wetboekje van de tradtionele typografie. Telkens weer zou Van Krimpen uit deze tekst zijn favoriete passages aanhalen, in vrijwel iedere lezing en ieder artikel: ‘Type design moves at the pace of the most conservative reader’ en ‘for an new fount to be succesful, it has to be so good that only very few recognize its novelty. If readers do not notice the consummate reticence and rare discipline of a new type it is probably a good letter. But if my friends think that the tail of my lower-case or the lip of my lower-case is rather jolly, you may know that the font would have been better had neither been made. A type which is to have anything like a present, let alone a future, will neither be very ‘different’ nor very ‘jolly’.
Morison hield het niet bij autoriteit en grandeur, hij wist ook te prikkelen door ogenschijnlijk onwrikbare typografische gewoonten ter discussie te stellen. Waarom torent de kapitaal soms boven de stokletters? kan een cursief rechtop staan? en kan een cursief de vormen van een romein hebben? moeten hulpletters (cursief, grieks enzovoort) opvallen of juist samenvallen met een tekst n romein? waarom is de romein een broodletter en de cursief niet?

uit: Adieu aesthetica & mooie pagina’s! : J. Van Krimpen en het schoone boek : letterontwerper & boekverzorger 1892-1953 - Koosje Sierman, Sjoerd van Faassen en Sjaak Hubregtse

Nuttige links: Dutch Type Library, Linotype.com en DBNL.


____