De conventie van je eigen kring

Het is niet moeilijk om in de ogen van de wereld onconventioneel te zijn als dat non-conformisme slechts de conventie van je eigen kring is. Het geeft je dan een buitensporige hoeveelheid eigendunk. Je hebt het zelfbehagen van de moed zonder het ongemak van het gevaar. Maar de behoefte aan goedkeuring is misschien het diepstgewortelde instinct van de beschaafde mens. Niemand verschuilt zich sneller achter de deugdzaamheid dan de onconventionele vrouw die zich heeft blootgesteld aan de slingers en pijlen van het gekrenkte fatsoen. Ik geloof de mensen niet die beweren dat ze zich geen sikkepit aantrekken van de mening van hun medemens. Het is de bravoure van de onwetendheid. Ze bedoelen alleen dat ze geen verwijten duchten voor pekelzonden waarvan ze overtuigd zijn dat niemand die ontdekt.
Maar deze man trok zich werkelijk niets aan van hoe de mensen over hem dachten en daarom had de conventie geen vat op hem. Hij was als een worstelaar wiens lichaam is ingevet, je kon geen greep op hem krijgen. De vrijheid die het hem gaf was een schandaal. Ik weet nog dat ik tegen hem zei: ‘Hoor eens, als iedereen deed wat u doet, werd de wereld onleefbaar.’
‘Wat een ontzettend domme opmerking. Niet iedereen wil doen wat ik doe. De grote massa is volmaakt tevreden met te doen wat normaal is.’
En één keer probeerde ik satirisch te zijn.
‘U gelooft kennelijk niet in de spreuk: Handel zodanig dat van elk van uw handelingen tot algemene regel verheven kan worden.’
‘Dat heb ik nog nooit gehoord, maar het is je reinste kul.’
‘Nou, het was wel Kant die het zei.’
‘Kan me niet schelen, het is je reinste kul.’

Bij zo’n man kun je ook niet verwachten dat een beroep op zijn geweten iets uithaalt. Je zou net zo goed om een spiegelbeeld kunnen vragen zonder spiegel.

uit: De sterren en meer - William Somerset Maugham

____