Een verbindende term

Er bestaat veel ellende door psychische verwardheid, angst, ernstig alcoholmisbruik of een kind dat de hele familie ontwricht. Het is niet mijn bedoeling dat te ontkennen. Het gaat vooral om de vraag naar de achtergrond en aard van de steeds grootschaliger diagnostiek en aanpak van psychische problemen. Mijn stelling is dat we niet massaal kleinzielig zijn geworden, maar dat kapitalistische landen met hun vele psychiatrische programma’s investeren in het menselijk potentieel. Die projecten heten ‘hulpverlening’ omdat dat een verbindende term is. Hulp slaat net zoals ‘depressie’ en ‘angst’ een brug naar degenen die de vroegere verzorgingsmaatschappij nog koesteren, terwijl het woord ‘preventie’ de sympathie voor de programma’s wint van degenen die menen dat het gesomber maar eens afgelopen dient te zijn.
De aandacht voor psychische problemen heeft dus eerder te maken met een verharding dan een verzachting van de samenleving. Volgens Kahns Onze hersenen zijn voorbeeld daklozen, zwervers en ‘eenzame zonderlingen’ ‘niet in de eerste plaats door hun omstandigheden zo geworden’ maar door een ‘verandering in de hersenen’. Zo’n boodschap is een bevrijding voor ouders van kinderen met ernstige psychische ziekten, die er in eerdere tijden hardvochtig van werden beschuldigd het lot van deze kinderen door slechte opvoeding te hebben bepaald. De ‘ijskastmoeder’, die kinderen autistisch zou maken, is een berucht voorbeeld, en ook de ‘schizofrenogene moeder’ bestond, die de schizofrenie van haar kind op haar geweten had.
Het is echter slechts op het eerste gezicht dat de biologische benadering van mensen hun verantwoordelijkheid ontneemt. Met de grote nadruk op kennis van het eigen lichaam en op risicopreventie (nog voordat en terwijl men zwanger is) verdwijnt op den duur het idee dat we er niets aan kunnen doen als wijzelf of onze kinderen een ziekte krijgen. De boodschap is ook dat we er alles aan kunnen doen om onze stoornissen weer de baas te worden. Terwijl de natuur een mens voorheen nog gewoon overwkam, wordt hij nu geacht deze in de hand te hebben.

uit: De depressie-epidemie : over de plicht het lot in eigen hand te nemen - Trudy Dehue

____