Het elastiek dat de mensheid bijeenhoudt

Lucy was een publiciteitsstunt. Tussen haar leven en het onze ligt een kloof van drie miljoen jaar en van grote lichamelijke, geestelijke en culturele verschillen, waarmee ze symboliseert hoe flexibel ons huidige concept van de mensheid is. Als we Lucy als voorouder accepteren, dan kunnen we het elastiek dat de mensheid bijeenhoudt nog verder oprekken, los van kleur of credo, uiterlijke verschijning of morele kwaliteiten. Dat is een prijzenswaardige maar conceptueel problematische verleiding. Een bruikbare test: zouden degenen onder ons die zwart zijn, bijvoorbeeld, toe willen geven een nauwere gemeenschapsband te ervaren met een of andere zwarte persoon die – een jaar of veertig-, vijftigduizend geleden – nog niet buiten Afrika was opgedoken, dan met hun witte buren, op wie we zoveel lijken en met wie we zoveel gemeen hebben? Zouden we ons dan niet racistisch gedragen? Met andere woorden, waarom zouden we Lucy kiezen als ‘de eerste mens’? Waarom zouden we eerdere gemeenschappelijke voorouders uitsluiten, of – minstens zo belangrijk – latere voorouders, met wie we minder affiniteit hebben? Als we bijvoorbeeld Lucy erkennen als mens, maar andere primaten die tegenwoordig onze buren zijn, of vroeger onze buren waren, uitsluiten, gebruiken we dan niet dezelfde vooroordelen als racisten? Andere primaten in het panorama van de evolutie lijken meer op ons dan Lucy en behoren net als zij – of wezens die veel op haar lijken – tot onze gemeenschappelijke voorouders. Maar vreemd genoeg weigeren we hun de menselijke status te verlenen. Als we bijvoorbeeld, zoals een nu in diskrediet gebrachte generatie wetenschappers, tweevoetigheid als criterium voor het menszijn willen zien, dan zou de mensheid ook Ardepithecus ramidus omvatten. Deze in andere opzichten aapachtige was 4,4 miljoen jaar geleden in staat zich op twee benen voor te bewegen, hoewel hij in de bomen leefde.

vertaald door Edzard Krol

De evolutionaire klasse [fragment]
uit: Dus jij denkt dat je een mens bent? : een korte geschiedenis van de mensheid - Felipe Fernández-Armesto


____