Ze zouden zich verre houden van alle gruwelen

In de optiek van beide volken [de Engelsen en de Hollanders, PvD] was handel niet alleen een ander middel om dezelfde, of vergelijkbare doelen na te streven, zoals had gegolden voor de oude imperiale ordes. Het ging om een volstrekt andere vorm van inzicht in hetgeen een imperium was en kon worden. Het betrof een andere manier van relaties vormen tussen imperialisten en inheemse volkeren, en een nieuwe wijze om koloniale nederzettingen te vestigen. Terwijl Alexander de Grote en de Romeinen en allen die zichzelf zo graag als hun erfenis zagen, streefden naar het bezit van land en de onderwerping van volkeren, waren land of onderwerping voor de nieuwe maritieme imperia van geen belang. (…)
Deze imperia, geboren uit de zee, waren ook gefundeerd op de overtuiging – die in een of andere vorm tot op heden is blijven bestaan – dat handel en succesrijke kapitaalvermeerdering alleen kunnen plaatsvinden in vrije samenlevingen. Het beeld dat de Engelsen en Hollanders van zichzelf hadden was dat zij, anders dan de door priesters geterroriseerde onderdanen van de katholieke monarchie, leefden onder vrije constitutionele regeringen. Net als die van hun rivalen zouden ook hún imperia de hele aarde omvatten, maar ze zouden zich verre houden van alle gruwelen – de ongebreidelde vernietiging van inheemse volkeren, ontvolking en gigantische inflatie – die hun Iberische rivalen hadden geteisterd. Zij zouden het moederland maximaal voordeel brengen tegen minimale kosten voor allen die erbij betrokken raakten: Europeanen en niet-Europeanen, kolonisators zo goed als gekoloniseerden. Zij zouden de hulpbronnen van de weerloze volkeren in de niet-Europese wereld niet uitbuiten, maar hen helpen af te komen van het heidendom, van primitieve productiemethodes en uiteraard van de tirannie van andere Europeanen.

vertaald door Shirah Lachmann

Vrijheidsimperia, handelsimperia [fragment]
uit: Van mensen en wereldrijken : de Europese migratie, ontdekkingsreizen en veroveringen van de Griekse Oudheid tot heden - Anthony Pagden

____