Een omineus chef d’oeuvre

In 1895 was Schapschelle Hochmann bij hem [goudsmid Rouchomowsky] gekomen met het verzoek een gouden tiara te maken die als cadeau moest dienen voor een jubilerende Russische professor in Charkow. Hochmann had hem vervolgens vier stukken goud overhandigd. Samen vertoonden die al ten naasten bij de gewenste vorm. De bijzonder lelijke ornamentiek van een dezer stukken werd door Rouchomowsky verbeterd met behulp van een gravure die Kondakow en Tolstoï gepubliceerd hadden in Antiquités de la Russie méridionale. Op een ander stuk stond de inscriptie al, gecombineerd met een kale zigzag. De laatste verving Rouchomowsky door een aantal taferelen uit de Ilias zoals afgebeeld in de al vermelde Bilderatlas, die Hochmann hem zelf had geleend! Hij voegde er wat palmetten en andere motiefjes aan toe, verving de ingegrifte inscriptie door een zelfde tekst maar dan in repoussétechniek, en verbeterde ten slotte de overige twee stukken navenant door er figuurtjes en ornamenten op aan te brengen. Toen de tiara na acht maanden zwoegen klaar was – Rouchomowsky toucheerde er tweeduizend roebel voor –, werd zij gezellig met een hamer wat oud gemaakt.
Om nu ook nog definitief te bewijzen dat hij dit werkelijk allemaal zelf zo gedaan had, zij het dan in opdracht, gaf hij enige demonstraties van zijn fabuleuze kunnen weg. In alle opzichten, zo toonde hij gedurende een onderzoek van twee maanden overtuigend aan, had hij alleen maar de aanwijzingen van de heer Schapschelle Hochmann zo nauwkeurig mogelijk gevolgd.
Dit veroorzaakte de nodige consternatie. Waren de vier stukken goud, die Hochmann hem ter bewerking gegeven had, dan in oorsprong misschien tóch antiek geweest? Of had Hochmann eerder al door iemand anders zo een tiara laten maken, was die vervalsing mislukt en had hij het verprutste goud vervolgens in vier stukken aan Rouchomowsky ter bewerking overgelaten? Het laatste heel de meest waarschijnlijke oplossing van het raadsel.
Furtwängler in Duitsland triomfeerde. Een aantal geleerde, zeer geleerde en hooggeleerde Franse hoofden beten in het stof. De tiara werd, als zijnde een lor, uit het Louvre verwijderd en voorlopig naar een uitstalkast in het Musée des Arts Décoratifs verbannen. Want een donkere kelder leek een wel erg onverdiende straf, voor een omineus chef d’oeuvre dat men eerst zo uitbundig de hemel in had geprezen en waar men tenslotte erg veel geld voor had betaald.

Het geheim van de goudsmit [fragment]
uit: De horizon voorbij : wandelingen door de antieke wereld - F.L. Bastet


____