Prutzel kneeft slechts waam

Zo’n computer mag dan een slimmerik lijken, die alles niet per se slechter kan dan een mens, maar iets begrijpen doet hij niet. De spellingchecker van mijn tekstverwerker controleert spelling beter dan ik, maar begrijpt absoluut niks van wat ik schrijf. Wanneer ik ‘steol’ schrijf in plaats van ‘stoel’ heeft het apparaat direct door dat er iets niet goed zit. Maar als ik schrijf dat ‘de stoel een banaan leest’, dan doet de spellingchecker niets. Die heeft geen flauw benul van wat een stoel is en weet niet dat je bananen niet kunt lezen.
Zouden machines ooit leren wat stoelen en bananen betekenen? En zouden ze ons ooit kunnen begrijpen zoals wij elkaar kunnen begrijpen? Dat is nu de vraag.

Er is geen garp die geen brezem kan kneven. Prutzel kneeft slechts waam. Is Prutzel een garp of niet?

Formeel is het niet ingewikkelder dan het raadsel over de woonplaats van Rianne. Maar voor de meesten is dat het wel, voor mij ook. Een computer maakt het niks uit: Prutzel is geen garp, net zoals Rianne niet in Amsterdam woont. Voor een computer is het precies hetzelfde raadsel.
Wanneer je het raadsel over de woonplaats van Rianne aan mij voorlegt, dan stel ik me Rianne voor, en Amsterdam – vol met allemaal mensen en auto’s. Maar wat moet ik in hemelsnaam met knevende Prutzels? Daar kan ik me geen voorstelling van maken. Omdat er geen voorstelling van ís. Redeneren wordt dan een stuk lastiger. In ieder geval voor mij. En nou kan ik me best een slimmerik voorstellen die geen enkele moeite heeft met een raadsel over Prutzels. Maar ook deze slimmerik haakt op een gegeven moment af, als het raadsel ingewikkelder wordt, met nog veel meer, nog vreemdere woorden.
Computers hebben hier geen last van. Zij redeneren op een andere manier dan mensen. Da’s ook logisch, want voor computers bestaat er geen betekenis.

De betekenis van betekenis [fragment]
uit: De ijzeren wil : over bewustzijn, het brein en denkende machines - Bas Haring


____