Voor meerdere uitleg vatbaar

Schijndebatten, inhoudsloze persconferenties, zogenaamd spraakmakende hoorzittingen: de televisie kon er geen genoeg van krijgen. Volgens Boorstin ging het hier om variaties van ‘pseudo-gebeurtenissen’, een woord dat hij in The Image introduceerde. Kern van de pseudo-gebeurtenis is, aldus de schrijver, de dubbelzinnigheid ervan: diepzinnig noch oppervlakkig, geen complete flauwekul en juist daarom intrigerend en vooral voor journalisten onweerstaanbaar. Communistische propaganda moet of moest het volgens hem hebben van het versimpelen van de werklijkheid. Het intrigerende van de pseudo-gebeurtenis daarentegen is dat de werkelijkheid er gecompliceerder door lijkt. Ontleding leidt niet tot ontluistering maar juist tot bewondering: degenen die dergelijke rookgordijnen produceren zijn moderne medicijnmannen.
De pseudo-gebeurtenis belooft alle feiten te geven, of nieuwe feiten, en doet daarom een beroep op onze nieuwsgierigheid en honger naar informatie. De inhoud en betekenis van deze feiten blijken weliswaar achteraf altijd tegen te vallen, maar bij wijze van paradox wordt de magie van de pseudo-gebeurtenis er alleen maar groter door. Journalisten kunnen er in commentaren en analyses eindeloos over uitweiden en speculeren over de ware bedoeling van zinnen, frases en gezichtsuitdrukkingen. De meester van de pseudo-gebeurtenis is een tovenaar die de media, en dus het volk, in zijn ban houdt met uitspraken die voor meerdere uitleg vatbaar zijn. Hij weet de aandacht vast te houden met de belofte bij een volgende gelegenheid door hemzelf opgeworpen vragen te beantwoorden: nog even geduld en het is zo ver. De spanning loopt intussen op, het wachten is op de volgende persconferentie. Tot dat moment is aangebroken worden we tevreden gehouden met losse informatieflodders: het nieuwslek. Is de meester van de pseudo-gebeurtenis in de verdediging gedrongen, dan schakelt hij volgens Boorstin over op een andere techniek: die van ‘het ontkennen van de waarheid, zonder te kunnen worden betrapt op een leugen’.

The Image - Daniel J. Boorstin ~ Menno de Gallan [fragment]
uit: De oogst : denkers die ons wereldbeeld veranderden - diversen



Met bijdragen van Arnold Heumakers, Hubert Smeets, Samuel de Lange, Paul Scheffer, Dirk van Delft, J.L. Heldring, Ronald Havenaar, Menno Lievers, Frits Boterman, Hugo Brandt Corstius, Sjoerd de Jong, Elsbeth Etty, N.C.F. van Sas, Geert Mak, Hans den Hartog Jager, Ger Verrips, Roelof van Gelder, Peter de Bruijn, Ger Groot, David Rijser, Vera Ebels, Bas van Peijpe, Jolande Withuis, Bernard Hulsman, Menno de Galan, Rob van den Berg, Gerard Mulder, Manja Ressler, Gemma Blok, Wout Woltz, Laura Starink, Pieter Steinz, Hans Goedkoop, Heleen Pott, Warna Oosterbaan en Henk van Nierop.
____