donderdag 2 september 2010

Omdat er niets is wat als de vervulling ervan zou gelden

Stel dat Rachel naar een perzik op een schaal wijst en zegt: ‘Ik wil die perzik.’ En stel dat u haar een andere perzik van dezelfde schaal geeft en zij antwoordt: ‘Nee, ik wou die perzik.’ U zou dat raadselachtig vinden. Elke rijpe perzik zou immers ook goed genoeg zijn, als het doel is die op te eten. ‘Maar dat is het nu juist,’ zegt ze. ‘Ik wil hem niet opeten. Ik wil hem gewoon, speciaal die perzik. Geen enkele andere perzik is goed genoeg.’ Wat trekt Rachel in deze perzik aan? Wat verklaart haar bewering dat ze juist deze perzik wil en geen andere?
Eén mogelijke verklaring voor deze geestesgesteldheid is een schoonheidsoordeel: ‘Ik wil die perzik omdat hij zo mooi is.’ Als je iets wilt omdat het zo mooi is, dan wil je dat ding, je wilt er niet iets mee doen. En wanneer u Rachel de perzik hebt gegeven en ze die heeft vastgehouden, rondgedraaid en van alle kanten bestudeerd, staat het haar ook niet vrij te zeggen: ‘Goed, dat is het wel, ik ben tevreden.’ Als ze de perzik wilde omdat hij zo mooi was, is er geen moment waarop haar verlangen bevredigd zou kunnen zijn, en is er evenmin een handeling, proces of wat dan ook als gevolg waarvan er een eind komt aan dat verlangen. Ze kan allerlei redenen hebben om de perzik te willen bekijken, of misschien helemaal geen reden. Maar als je iets wilt omdat het zo mooi is, wil je het niet gewoon bekijken: je wilt het contempleren – en dat is iets meer dan een speurtocht naar informatie of een uitdrukking van eetlust. Het is een wens zonder doel: een verlangen dat niet kan worden vervuld, omdat er niets is wat als de vervulling ervan zou gelden.

vertaald door Frans van Zetten

Het individuele ding willen [fragment]
uit: Schoonheid - Roger Scruton