Kijkend in de lens en blikkend in een spiegel

Wie zichzelf knap en aardig vindt, kan door zijn naasten als een oerlelijke schurk worden beschouwd en omgekeerd. Dat lijkt vreemd, want we hebben doorlopend met zowel onszelf als met anderen te maken. Waar komen zulke verschillen dan vandaan? Men deed hierover het volgende proefje. Vrijwilligers werden onder twee condities gefotografeerd: kijkend in de lens en blikkend in een spiegel. Zij moesten een bepaalde gelaatsuitdrukking nadoen, zoals kwaadheid, vriendelijkheid en een neutrale uitdrukking. Vervolgens werden de foto’s door anderen beoordeeld op ‘echtheid’ of gelijkenis. Het bleek dat mensen veel expressiever zijn als zij voor een foto emoties spelen dan wanneer zij in een spiegel kijken. Wat zit hier achter?
Als we via een fototoestel naar iemand kijken, doet de situatie enigszins aan communicatie denken. Je ziet jezelf niet, maar je probeert een ander iets over te brengen. Bij het kijken in een spiegel hoeven we minder ons best te doen: wat vertrokken spiertjes lijken algauw op een lach. Om die reden zijn mensen op foto’s verhoudingsgewijs expressief.
Het zelfbeeld dat we hebben, zou vooral gebaseerd zijn op het kijken in spiegels, maar onder die omstandigheden zien we er in zekere zin anders uit dan wanneer we direct met onze medemensen te maken hebben. Op die manier zou een verschil kunnen ontstaan tussen de ideeën die we over onszelf vormen en de wijze waarop anderen letterlijk of figuurlijk tegen ons aan kijken.

Relaties [fragment]
uit: Toestanden - Piet Vroon