Terroriseren, bangmaken, om de tegenstanders koest te houden, is niet alleen door Stalin toegepast. Lenin was daarin zijn grote leermeester. Maar Lenin was nog wel geneigd, als je schuld bekende en beterschap beloofde, je in genade weer in de partij op te nemen. Stalin kende geen genade en had een goed geheugen. Wreedheid is meestal het gevolg van angst: Stalin werd paranoïde: overal zag hij gevaren. Dat is ook begrijpelijk. In 1917/1918 hadden ze de staat, de tsaar, de adel, de liberalen, de mensjeviki en de sociaalrevolutionairen alle macht en invloed afgenomen. Van 1928 tot 1933 heeft de CP alle boeren onteigend en de boerenstand vormde de meerderheid van het volk. In de CP had Stalin alle andersdenkenden uitgerangeerd. Van de zeven leden van het Politbureau van 1924 waren tenslotte zes ‘vijanden van het volk’ gebleken. Op 30 januari 1933 was Adolf Hitler rijkskanselier geworden en hij had in zijn boek
Mein Kampf al gesproken over Lebensraum voor de Duitsers tot aan de Oeral toe. Dat voorspelde niet veel goeds. Het Russische volk heeft altijd de behoefte gevoeld aan een krachtige leider en heeft nu toch weer een grote macht in handen gelegd van Vladimir Poetin.
Stalin doelde op dit verlangen van het Russische volk: “Vergeet niet dat we leven in Rusland, het land van de tsaren. Het Russische volk houdt ervan om één man aan het hoofd van de staat te hebben. En natuurlijk, deze man moet de wil van het volk uitdragen.” En Stalin had de mateloze ambitie om de absolute macht te bezitten. Veel medewerkers waren luie bureaucraten geworden die in luxueuze paleizen leefden. Daar kon hij weinig tegen doen, maar als hij ze kon laten bekennen dat ze spionnen waren van Trotski of buitenlandse regeringen, dan kon je ze hard aanpakken. Ook de Witten bleven in het buitenland stoken tegen Stalin. Boecharin liet zich, toen hij al zeer wankel stond, door de Witten in Parijs verleiden tot de uitspraak dat ‘Stalin geen mens was, maar een duivel’. Anton Antonov-Ovseyenko zegt heel fraai: “Stalin had de showprocessen nodig zoals hij poeder en make-up nodig had voor zijn gepukkeld gezicht. Ze waren nodig om de Westerse angsten te temperen. Alle fouten kon hij nu wijten aan spionnen en wraakbelusten”.
De Grote Terreur 1934-1938 [fragment]
uit:
Josef Stalin - Elbert Toonen
