Waar is dat tsjilpend uitbotten gebleven

Die vogelonderneming was de laatste uitbarsting van vaders veelzijdigheid, het laatste schitterende tegenoffensief van de fantasie dat deze onverbeterlijke improvisator, deze zwaardvechter van de verbeelding, uitvoerde op de schansen en loopgraven van de dorre en lege winter. Pas nu begrijp ik de eenzame heldenmoed waarmee hij moederziel alleen de oorlog verklaarde aan de grenzeloze heerschappij van het element der verveling, dat onze stad verlamde. Van alle ondersteuning beroofd, zonder enige erkentelijkheid onzerzijds verdedigde deze hoogst merkwaardige man de verloren zaak der poëzie. Hij was een wondermolen, in wiens trechters de zemelen van de lege uren gestort werden om in het raderwerk op te bloeien in alle kleuren en geuren van de kruiden van het Oosten. Maar omdat we zo gewend waren aan de briljante trucs van deze metafysische goochelaar, waren we geneigd de waarde van zijn souvereine magie, die ons redde van de lethargie van de lege dagen en nachten, te onderschatten. Adela kreeg geen enkel verwijt te horen over haar onnadenkend en bot vandalisme. Integendeel, we voelden een soort laaghartige tevredenheid, een schaamteloze genoegdoening na de beteugeling van vaders buitensporigheden, waarvan we met volle teugen genoten hadden tot we verzadigd waren, om ons vervolgens trouweloos aan de verantwoordelijkheid ervoor te onttrekken. Misschien was in dit verraad ook een heimelijk buigen voor de zegevierende Adela, van wie wij om onduidelijke redenen dachten dat ze een of andere missie en mandaat van de hogere machten had. Door allen verraden trok vader zich zonder strijd terug uit de stellingen van zijn pas vergane glorie. Zonder de degens te kruisen gaf hij de vijand het domein van zijn vroegere grootsheid in handen. Als een vrijwillige balling trok hij zich terug in de lege kamer achterin het voorhuis en verschanste daar in eenzaamheid.
We vergaten hem.
Opnieuw omringde ons aan alle kanten het treurig grijs van de stad, dat als schimmel op de ramen groeide: het donker korstmos van de dageraad en de parasitaire zwam van de avondschemer die uitgroeide tot het donzig bont van de lange winternacht. Het behang van de kamers, dat in de dagen van weleer weldadig en soepel was geweest en open voor de bonte vluchten van die gevleugelde heerschare, had zich weer in zichzelf opgesloten, was ondoordringbaar geworden en lalde in de monotonie van zijn verbitterde monologen.
De lampen waren zwart geworden en verdord als oude kaarden en distels. Somber en nors hingen ze daar nu, zachtjes rinkelend met hun glaskristalletjes wanneer iemand zich op de tast een weg zocht door het grijze halfduister van de kamer. Tevergeefs had Adela op alle armen van de lampen gekleurde kaarsen gezet, die slechts een ontoereikend surrogaat en bleek souvenir waren van de prachtige illuminaties die nog maar kort geleden die hangende tuinen deden bloeien. Ach! Waar is dat tsjilpend uitbotten gebleven, dat snel en prachtig rijpen van de vruchten in de boeketten van deze lampen, waaruit als uit exploderende tovertaarten gevleugelde wonderwezens opvlogen, die de lucht in magische kaartspelen uiteensloegen en deze in bont applaus verstrooiden, die schitterend als metaal razend snel achter elkaar naar beneden kwamen in schilfertjes azuur, pauwe- en papegaaiegroen en zo in de lucht lijnen en arabesken, de flitsende sporen van hun vluchten en wervelingen uittekenden en kleurige waaiers van fladderende vleugels openvouwden, die nog lang na het voorbijvliegen in de rijke en verblindende atmosfeer bleven hangen. Nog waren diep in de vergrijsde lucht de echo’s en mogelijkheden van de bonte kleurschitteringen verborgen, maar er was niemand, die met een fluit de vertroebelde luchtlagen probeerde te doordringen of deze met een boor trachtte te doorboren.

vertaald door Gerard Rasch

De vogels [fragment]
uit: De kaneelwinkels - Bruno Schulz